Pełny artykuł dostępny dla abonentów!

Rodzaje bezpieczników topikowych

4.12.2019, , Źródło: Wydawnictwo Verlag Dashofer Sp. z o.o.

Bezpieczniki topikowe można podzielić na podstawowe grupy:

  • bezpieczniki instalacyjne – wkręcane typu D,

  • bezpieczniki instalacyjne – wkręcane typu D0,

  • bezpieczniki cylindryczne – rozłącznikowe typu CH (C),

  • bezpieczniki przemysłowe – typu NH,

  • bezpieczniki ultraquick (superszybkie)

  • bezpieczniki do zabezpieczania modułów fotowoltaicznych,

  • bezpieczniki średniego napięcia typu HH (VV).

Bezpieczniki instalacyjne typu D

Najbardziej rozpowszechnionymi bezpiecznikami instalacyjnymi są bezpieczniki topikowe typu D (rys. 1). Są one przystosowane do wymiany przez osoby niewykwalifikowane, zwłaszcza w gospodarstwach domowych.

Wkładki topikowe o charakterystyce zwłocznej gG i gL przeznaczone są do zabezpieczania obwodów elektrycznych, w których mogą wystąpić krótkotrwałe przeciążenia, np. przy rozruchu silników elektrycznych, a wkładki topikowe o charakterystyce szybkiej gF służą do zabezpieczania instalacji elektrycznych przed skutkami zwarć i przeciążeń oraz do ochrony przed porażeniem prądem elektrycznym.

Do cech charakterystycznych bezpieczników typu D, oprócz przeznaczenia do ochrony przeciwporażeniowej należy jeszcze niezamienialność wkładek topikowych w odniesieniu do prądów znamionowych. Oznacza to że prąd znamionowy wkładki topikowej zamiennej umieszczanej w gnieździe bezpiecznikowym nie może być większy od prądu znamionowego gniazda bezpiecznikowego ograniczonego wymiarem wstawki kalibrowej. Ograniczanie prądu znamionowego wkładek topikowych dotyczy wkładek o prądach znamionowych ≥ 10 A.

Bezpieczniki instalacyjne typu D, w zależności od producenta, zawierają pełny zakres wielkości DI, DII, DIII, DIV i DV. Podstawowe dane techniczne bezpieczników typu D podane są w tabeli 1.

Tabela 1. Podstawowe dane techniczne bezpieczników instalacyjnych typu D

Typ wkładki  Gwint   Prąd znamionowy [A]   Napięcie znamionowe [V]   Zdolność zwarciowa [kA]  
DI gF, gG  E16  2 - 25  ~500,690; = 440,250   ~50; = 8  
DII gF, gG  E27  2 - 25  ~500,690; = 440,250   ~50; =8  
DIII gF  E33  35 - 63   ~500; = 690   ~50; = 8  
DIII gG/gL  E33  2 - 63   ~690; = 600   ~50; = 8  
DIII gF  E33  2 - 63   ~750   ~50; = 8  
DIII gF  E33  2 - 63   ~1200   ~50; = 8  
DIV  R 1 1/4“  80 - 100   ~500   ~50; = 8  
DV  R2  125 - 200   ~500   ~50; = 8  

Do wkładek typu D oferowane są gniazda ceramiczne oraz z tworzyw sztucznych do montażu na płycie montażowej lub na szynie TS 35, główki, wstawki kalibrowe itp. Wkładki typu D wykonywane są zazwyczaj na napięcia znamionowe prądu przemiennego: 500 V, 690 V, 750 V i 1200 V oraz na napięcia znamionowe prądu stałego 250 V, 440 V i 600 V. Wkładki typu D mają zamontowany kolorowy wskaźnik zadziałania widoczny po ich umieszczeniu w gnieździe bezpiecznikowym i umocowaniu główką porcelanową lub z tworzywa sztucznego.

Do zalet bezpieczników topikowych typu D należą następujące cechy:

  • wysoka znamionowa zdolność zwarciowa,

  • charakterystyki zwłoczne gL i gG oraz szybka gF,

  • szeroki zakres prądów znamionowych – od 2 do 200 A,

  • wykonanie gniazd z uchwytem na szynę TH 35.

Bezpieczniki instalacyjne typu DO

Obecnie coraz większą popularność zdobywają bezpieczniki miniaturowe typu D0 (rys. 2).

Rys.2 Wkładka topikowa bezpiecznika instalacyjnego miniaturowego typu D0

Ich budowa i przeznaczenie są podobne do bezpieczników typu D. Główną różnicę stanowią wymiary, ograniczenie prądów znamionowych do 100 A i klas wkładek topikowych do gG i gL. Produkowane są one na prądy znamionowe od 2 A do 100 A prądu przemiennego i stałego.

Podzielone są zazwyczaj na 3 grupy w zależności od prądów znamionowych i wielkości gniazd (tab. 2).

Tabela 2 Podstawowe dane techniczne bezpieczników instalacyjnych typu D0

Typwkładki  Gwint  Prądznamionowy[A]  Napięcieznamionowe[V]  Zdolność zwarciowa [kA]  
D01 gL, gG  E14  2 – 16  ~400; = 250  ~50; = 8  
D02 gL, gG  E18  20 - 63  ~400; = 250  ~50; = 8  
D03 gL, gG  M 30x2  80 - 100  ~400; = 250  ~50; = 8  

Do zalet bezpieczników miniaturowych typu D0 m.in. należą:

  • mniejsze rozmiary od wkładek typu D, co umożliwia oszczędność miejsca w rozdzielnicy,

  • niskie straty mocy i energii,

  • niewielkie przyrosty temperatury,

  • wysoka zdolność przerywania prądu zwarcia,

  • stabilność charakterystyk czasowo-prądowych,

  • łatwa zamiana gniazd D01 na D02,

  • możliwość uzyskiwania selektywności bezpieczników połączonych szeregowo,

  • selektywna współpraca z wyłącznikami nadprądowymi (instalacyjnymi).

Do wkładek topikowych typu D0 oferowane są gniazda bezpiecznikowe porcelanowe i z tworzyw sztucznych jako jednobiegunowe oraz porcelanowe trójbiegunowe. Gniazda bezpiecznikowe przeznaczone są do wbudowania w rozdzielnice instalacyjne w budynkach mieszkalnych i przemysłowych.

Wkładki topikowe D01 i D02 mogą być również instalowane w rozłącznikach izolacyjnych jedno i trójbiegunowych. Takie zastosowanie wkładek topikowych typu D0 ma wiele zalet, do których należą m.in.:

  • możliwość wymiany wkładki topikowej bez niebezpieczeństwa dotknięcia do części pod napięciem,

  • brak potrzeby stosowania główki bezpiecznikowej,

  • możliwość plombowania rozłącznika zarówno w pozycji „załączone“, jak i „rozłączone“ oraz bez włożonej wkładki topikowej,

  • znamionowa zdolność zwarciowa 50 kA,

  • wykonania rozłączników – 1p, 2p, 3p, 1p + N i 3p + N,

  • prąd znamionowy, w zależności od wkładek, od 2A do 63A,

  • możliwość selektywnej współpracy z wyłącznikami instalacyjnymi.

Wkładki typu D0 mają zamontowany kolorowy wskaźnik zadziałania widoczny po ich umieszczeniu w gnieździe bezpiecznikowym i umocowaniu główką porcelanową lub z tworzywa sztucznego.

Bezpieczniki cylindryczne typu C (CH)

Wkładki topikowe cylindryczne przeznaczone są do współpracy z rozłącznikami bezpiecznikowymi służą do zabezpieczania przewodów i urządzeń elektrycznych przed skutkami zwarć i przeciążeń (rys. 3).

Rys. 3 Wkładka topikowa cylindryczna

Po otwarciu rozłącznika i wyjęciu wkładki uzyskuje się widoczną przerwę izolacyjną w obwodzie.

Wkładki cylindryczne wykonane są w postaci walcowego korpusu ze steatytu z metalowymi zestykami czołowymi. W korpusie umieszczony jest element topikowy zasypany piaskiem kwarcowym.

Konstrukcja wkładek cylindrycznych pozwoliła na uzyskanie wysokich wartości wyłączeniowych prądów zwarciowych, wynoszących w zależności od napięcia 80 kA, 100 kA i niekiedy 125 kA. Wkładki cylindryczne oferowane są w dwóch klasach gG do zabezpieczania żył kabli i przewodów oraz aM do zabezpieczania silników elektrycznych. Wkładki cylindryczne nie są wyposażane we wskaźniki zadziałania ze względu na to, że po zainstalowaniu są całkowicie ukryte w rozłącznikach i wskaźniki zadziałania nie byłyby widoczne.

Wkładki topikowe cylindryczne mogą pracować w trzech zakresach napięciowych – 400 V, 500 V i 690 V. Najważniejszym parametrem mechanicznym wkładek cylindrycznych jest ich średnica φ i długość L, zaś parametrem elektrycznym prąd znamionowy. Z punktu widzenia wymiarów wkładki cylindryczne podzielono na pięć grup (tab. 3).

Tabela 3. Podstawowe dane techniczne bezpieczników typu C

Typ wkładki  Wskaźnik zadziałania  Prąd znamionowy [A]  Napięcie znamionowe [V]  Zdolność zwarciowa [kA]  
CH8 gG, aM  brak  1 -25  400  100  
CH10 gG, aM  brak  0,5 - 32  500, 400  100  
CH14  brak  2 – 50  690, 500  100  
CH14P gG, aM  z wybijakiem  2 - 50  500, 400  100  
CH22 gG, aM  brak  16 - 100  690, 500  100  
CH22P gG, aM  z wybijakiem  4 - 125  690, 500, 400  100  

Na rysunku przedstawione są przykładowe charakterystyki czasowo-prądowe pasmowe wkładek cylindrycznych gG.

Do współpracy z wkładkami cylindrycznymi oferowane są rozłączniki 1, 2, 3 i (3+N) biegunowe oraz podstawy bezpiecznikowe do montażu na szynie TS35 ze wskaźnikiem zadziałania neonowym, LED-owym lub bez wskaźnika zadziałania.

Bezpieczniki przemysłowe typu NH

Bezpieczniki topikowe przemysłowe (rys. 4) przeznaczone są do ochrony instalacji elektroenergetycznych przed skutkami zwarć i przeciążeń. Często nazywanesą tradycyjnie bezpiecznikami mocy Bm.

Rys. 4 Wkładki topikowe przemysłowe typu NH

Wielu producentów znakuje wkładki topikowe przemysłowe symbolem NH pochodzącym z norm niemieckich. Wkładki topikowe NH najczęściej produkowane są w następujących klasach i rodzajach: gL i gG o charakterystyce zwłocznej do zabezpieczania przewodów i urządzeń do powszechnego stosowania, gF charakterystyce szybkiej przeznaczone głównie do linii elektroenergetycznych wiejskich, gdzie występują małe przekroje przewodów i niewielkie moce zwarciowe transformatorów, aM – do zabezpieczania silników elektrycznych i gTr do zabezpieczania transformatorów.

Wkładki topikowe przemysłowe mają korpus w kształcie prostopadłościanu wykonanego ze steatytu – materiału ceramicznego bardzo odpornego na obciążenia termiczne.

Wkładki wyposażone są w styki nożowe miedziane lub mosiężne pokryte warstwą srebra. Wewnątrz ceramicznego korpusu umieszczony jest element topikowy miedziany połączony z wewnętrznymi częściami styków nożowych. Korpus wypełniony jest piaskiem kwarcowym. Całość zamknięta jest pokrywami czołowymi z materiału przewodzącego, np. aluminium odpornego na korozję. Wkładki bezpieczników przemysłowych wyposażone są we wskaźniki zadziałania. Produkowane są również wkładki typu NH kombi z podwójnymi wskaźnikami zadziałania na - centralny lub klapkowy (tradycyjnie) i na górnej pokrywie. Z chwilą przepalenia elementu topikowego obydwa wskaźniki zadziałają jednocześnie. Bezpieczniki z podwójnym wskaźnikiem zadziałania są przeznaczone głównie do rozłączników bezpiecznikowych. Wkładki przemysłowe przeznaczone są do wymiany przez osoby wykwalifikowane. Do ich zakładania i wyjmowania ze szczęk podstawy służy uchwyt izolacyjny z rękawem skórzanym lub bez rękawa.

Charakterystyki czasowo-prądowe – przy napięciach znamionowych 500 V zdolność wyłączania zazwyczaj wynosi 100 kA lub 120 kA, a przy napięciu 690 V – 100 kA.

Oferta rynkowa bezpieczników przemysłowych obejmuje dwa wykonania – normalne i kompaktowe. Wykonanie normalne obejmuje grupy o zakresach prądowych podanych w tabeli 4.

Tabela 4. Podstawowe dane techniczne bezpieczników przemysłowych typu NH, wkładki topikowe bez wybijaka

Typ wkładki  Prąd znamionowy [A]  Napięcie znamionowe [V]  Zdolność zwarciowa [kA]  
NH 00 gG  6 - 160  500   115 lub 120  
NH 1 gG  6 – 250  500   100 lub 120  
NH 2 gG  25 - 400  500   100 lub 120  
NH 3 gG/gL  250 - 400, 355 - 630  400, 500, 690  120  
NH 4 Gg/GL  630 - 1250  500   100 lub 120  
NH 4a Gg/gL  630 - 1600  500, 690  100,12  
NH 1 Gg/gL  10 - 200  1000  120  
NH 00 gF   20 -250  400, 500  110  
NH 00, 1 gF   20 - 400  400  100  
NH 2, 3, 4a gTr  20 – 400 [kVA]  400  100  
    

Bezpieczniki przemysłowe NH oferowane są w zależności od napięcia znamionowego z charakterystykami: 500 V i 400 V - gL, gG i gF; 690 V - gL, gG i aM; 400 V - gTr.

W grupach od 00 do 3 oferowane jest wykonanie kompaktowe, które charakteryzuje się mniejszymi wymiarami korpusów ceramicznych przy niezmienionym rozstępie noży stykowych w stosunku do wykonania normalnego.

Odmianą wkładek bezpiecznikowych NH są bezpieczniki z wybijakiem. Przeznaczone są do montażu w rozłącznikach bezpiecznikowych wyposażonych w mikrowyłącznik do zdalnej sygnalizacji stanu pracy bezpiecznika. Przy zadziałaniu wkładki następuje zwolnienie i wysunięcie na zewnątrz wybijaka. Spowoduje to załączenie mikrołącznika i wysłanie sygnału o stanie pracy bezpiecznika.

Zastosowania bezpieczników

W tabeli 5 podane są kategorie użytkowania oraz zastosowania (charakterystyki) bezpieczników najczęściej używanych.

Tabela 5.. Najczęściej użytkowane typy bezpieczników topikowych

Kategoriaużytkowania   Zastosowanie  
gL  wkładka bezpiecznikowa o pełnozakresowej zdolności wyłączeniowej ogólnego przeznaczenia do zabezpieczania przewodów i żył kabli o charakterystyce zwłocznej, zastępowana przez gG  
gG  wkładka bezpiecznikowa o pełnozakresowej zdolności wyłączeniowej ogólnego przeznaczenia do zabezpieczania przewodów i żył kabli i linii napowietrznych o charakterystyce zwłocznej,  
gF  wkładka bezpiecznikowa o pełnozakresowej zdolności wyłączeniowej o działaniu szybkim  
aM  wkładka bezpiecznikowa o niepełnozakresowej zdolności wyłączeniowej do zabezpieczania silników elektrycznych przed skutkami zwarć,  
gTr  wkładka bezpiecznikowa o pełnozakresowej zdolności wyłączeniowej do zabezpieczania transformatorów oznakowana wg mocy pozornej transformatorów (kVA)  
gB  wkładka bezpiecznikowa o pełnozakresowej zdolności wyłączeniowej do zastosowań w instalacjach elektrycznych w podziemiach kopalń  
gR  wkładka bezpiecznikowa o pełnozakresowej zdolności wyłączeniowej o działaniu bardzo szybkim do zabezpieczania urządzeń półprzewodnikowych  
aR  wkładka bezpiecznikowa o niepełnozakresowej zdolności wyłączeniowej o działaniu bardzo szybkim do zabezpieczania zwarciowego urządzeń półprzewodnikowych  
gS  wkładka bezpiecznikowa o pełnozakresowej zdolności wyłączeniowej do zabezpieczania urządzeń półprzewodnikowych  
gPV  wkładka bezpiecznikowa o pełnozakresowej zdolności wyłączeniowej do zabezpieczania modułów fotowoltaicznych  

Przy doborze wkładek bezpiecznikowych trzeba się kierować informacjami zawartymi w obu członach oznakowania. Wkładkę oznakowaną literą a stosuje się w obwodach, w których są zainstalowane łączniki z wyzwalaczami lub przekaźnikami przeciążeniowymi, które wyłączają zasilanie obwodu, zanim nastąpi stopienie elementu topikowego. W obwodach, w których nie są zainstalowane łączniki nadprądowe, stosuje się wkładki oznakowane literą g o pełnym zakresie działania.

Wkładki topikowe gL i gG

Wkładki topikowe ogólnego przeznaczenia gL i gG – zwłoczne, są podstawowym zabezpieczeniem przewodów i żył kabli przed skutkami prądów zwarciowych i przeciążeniowych. Dzięki charakterystyce pozwalającej na przepływ prądów rozruchowych silników (zwłocznej) mogą służyć również do zabezpieczania obwodów zasilających silniki indukcyjne, a także jako zabezpieczenie zwarciowe innych urządzeń w instalacji

 

Używamy plików cookie, żeby ciągle poprawiać jakość witryny.
Dowiedz się więcej.