Pełny artykuł dostępny dla abonentów!

Odchyłki kształtu i położenia – definicje

1.7.2007, , Źródło: Wydawnictwo Verlag Dashofer Sp. z o.o.

Odchylenie rzeczywistej powierzchni, zarysu lub linii od jej teoretycznego kształtu nazywa się odchyłką kształtu. Odchylenie rzeczywistej powierzchni, zarysu lub linii od jej teoretycznego położenia nazywa się odchyłką położenia.

Powierzchnia rzeczywista jest to powierzchnia ograniczająca przedmiot.

Powierzchnia nominalna jest to powierzchnia idealna, której kształt określono w dokumentacji technicznej.

Zarys jest to linia przecięcia powierzchni płaszczyzną lub wyznaczoną powierzchnią. Obszar cząstkowy jest to część powierzchni, zarysu (lub linii), do którego odnosi się tolerancja i odchyłka kształtu lub położenia elementu, jeżeli nie odnosi się do całej powierzchni, zarysu lub osi.

Tolerancja kształtu jest to największa dopuszczalna odchyłka kształtu ograniczająca przedział odchyłek dopuszczalnych. Do tolerancji kształtu należą tolerancje: prostoliniowości, płaskości, okrągłości, walcowości i zarysu wzdłużnego.

Tolerancja położenia jest to największa dopuszczalna odchyłka położenia ograniczająca przedział odchyłek dopuszczalnych. Do tolerancji położenia zalicza się tolerancje: równoległości, prostopadłości, nachylenia, współosiowości, współśrodkowości, symetrii, pozycji i przecinania się osi.

Tolerancje złożone położenia i kształtu są to tolerancje: bicia osiowego, promieniowego i w wyznaczonym kierunku bicia promieniowego i osiowego całkowitego, kształtu wyznaczonego zarysu i kształtu wyznaczonej powierzchni.

Δ – odchyłka kształtu, odchyłka położenia lub odchyłka złożona kształtu i położenia,

T – tolerancja kształtu, tolerancja położenia lub tolerancja złożona kształtu i położenia.

Interpretacje graficzne poszczególnych tolerancji oraz wartości liczbowe zestawione są w kolejnych tabelach.

Odchyłka prostoliniowości jest to największa odległość Δ punktów zarysu rzeczywistego od prostej przylegającej w granicach obszaru cząstkowego. Tolerancja prostoliniowości jest największą odchyłką prostoliniowości.

Odchyłka płaskości jest to największa odległość Δ punktów powierzchni rzeczywistej od płaszczyzny przylegającej w granicach obszaru cząstkowego. Tolerancja płaskości jest największa dopuszczalna odchyłka płaskości.

Tablica 4.2.3./1. Tolerancje prostoliniowości i płaskości Prostoliniowość: a – w płaszczyźnie, b – prostoliniowość linii w przestrzeni, c – płaskość

Odchyłka okrągłości jest to największa odległość Δ punktów zarysu rzeczywistego lub linii rzeczywistej od okręgu przylegającego. Tolerancja okrągłości jest największą dopuszczalną odchyłką okrągłości.

Odchyłka walcowości jest to największa odległość Δ punktów powierzchni rzeczywistej od powierzchni walca przylegającego w granicach obszaru cząstkowego. Tolerancja walcowości jest największą dopuszczalną odchyłką walcowości.

Odchyłka zarysu przekroju wzdłużnego jest to największa odległość Δ punktów tworzącej powierzchni walcowej rzeczywistej od odpowiadającej jej tworzącej walca przylegającego w płaszczyźnie przechodzącej przez oś walca przylegającego w granicach obszaru cząstkowego. Tolerancja zarysu przekroju wzdłużnego jest największą dopuszczalną odchyłką zarysu przekroju wzdłużnego.

Tablica 4.2.3./2. Tolerancje okrągłości, walcowości i zarysu przekroju wzdłużnego a – okrągłość, b – walcowość, c – odchyłka zarysu przekroju wzdłużnego

Odchyłka równoległości jest to różnica Δ największej i najmniejszej odległości między powierzchniami w granicach obszaru cząstkowego. Tolerancja równoległości jest to największa dopuszczalna odchyłka równoległości.

Odchyłka prostopadłości jest to wartość bezwzględna odchyłki kąta między płaszczyznami względem kąta prostego wyrażonej w jednostkach długości Δ na długości obszaru cząstkowego. Tolerancja prostopadłości jest to największa dopuszczalna odchyłka prostopadłości.

Odchyłka nachylenia płaszczyzny względem płaszczyzny lub osi jest to wartość bezwzględna

 

Używamy plików cookie, żeby ciągle poprawiać jakość witryny.
Dowiedz się więcej.