Pełny artykuł dostępny dla abonentów!

Chropowatość

1.7.2007, , Źródło: Wydawnictwo Verlag Dashofer Sp. z o.o.

Chropowatość powierzchni to zbiór nierówności powierzchni rzeczywistej, umownie określanych jako odchyłki profilu zmierzonego od linii odniesienia w granicach odcinka, na którym nie uwzględnia się odchyłek kształtu i położenia.

Profil jest to zarys zaobserwowany jako linia przecięcia powierzchni zaobserwowanej płaszczyzną o określonym położeniu względem powierzchni nominalnej.

Parametrem podstawowym chropowatości podawanym na rysunkach konstrukcyjnych elementów jest średnie arytmetyczne odchylenie profilu od linii średniej określane jako Ra – średnia wartość odległości punktów profilu zaobserwowanego od linii średniej na długości odcinka elementarnego le.

Linia średnia profilu jest to linia mająca kształt profilu nominalnego (teoretycznego) powierzchni i dzieli profil zaobserwowany w ten sposób, że na długości odcinka elementarnego suma kwadratów odległości: y1, y2, y3 … yn punktów profilu zaobserwowanego od tej linii jest najmniejsza.

Odcinek elementarny le jest to znormalizowana długość odcinka linii średniej wybierana do określenia chropowatości bez uwzględnienia innych błędów powierzchni. Odcinek pomiarowy chropowatości jest to długość odcinka linii średniej potrzebnej do określenia wartości parametru Ra mogący obejmować jeden lub kilka odcinków elementarnych.

Tablica 4.1./1. Wartości liczbowe parametru Ra w μm

0,008

 

0,063

 

0,50

 

4,0

 

32

 

0,010

 

0,080

 

0,63

 

5,0

 

40

 

0,012

 

0,100

 

0,80

 

6,3

 

50

 

0,016

 

0,125

 

1,00

 

8,0

 

63

 

0,020

 

0,160

 

1,25

 

10,0

 

80

 

0,025

 

0,200

 

1,60

 

12,5

 

100

 

 

 

 

 

125

 

0,032

 

0,250

 

2,0

 

16,0

 

160

 

 

 

 

 

200

 

0,040

 

0,320

 

2,5

 

20,0

 

250

 

 

 

 

 

320

 

0,050

 

0,400

 

3,2

 

25,0

 

400

 

Podczas konstruowania maszyn dobór chropowatości poszczególnych powierzchni przedmiotów jest istotnym elementem, gdyż im mniejsza jest chropowatość powierzchni, tym większa odporność tej powierzchni na ścieranie i korozję, a co za tym idzie większa wytrzymałość zmęczeniowa części maszynowej.

Dobór klasy chropowatości powierzchni części maszyn zależne jest od warunków:

  • obciążenia powierzchni,

  • współpracy pomiędzy powierzchniami,

  • estetyki.

Można rozróżnić następujące grupy powierzchni:

  • nieobciążone mechanicznie i niewspółpracujące z innymi powierzchniami,

  • obciążone i współpracujące z innymi powierzchniami spoczynkowo,

  • obciążone i współpracujące z innymi powierzchniami ruchowo.

Chropowatość powierzchni przedmiotu wiąże się w większości przypadków z dokładnością wykonania wymiarów, co obrazuje tab. 4.1./2 oraz 4.1./3.

Tablica 4.1./2. Zalecane chropowatości niektórych powierzchni

1

 

powierzchnie łączone trwale

 

brzegi materiału przygotowane do spawania

 

160

 

2

 

powierzchnie podporowe i oporowe

 

powierzchnie podstaw

 

5

 

3

 

powierzchnie szczelnie przylegające do siebie

 

powierzchnie stykowe dzielonych korpusów, przylegających pokryw i kołnierzy

 

1,25

 

4

 

powierzchnie przylgowe wciskane i wtłaczane

 

wymiary do 50 mm w klasie dokładności 6, 7, 8

 

1,25

 

5

 

wymiary ponad 50 mm w klasie dokładności 6, 7, 8

 

2,5

 

6

 

powierzchnie pasowane ruchowo, a pracujące spoczynkowo np.

 

wymiary do 50 mm w klasie dokładności 6, 7, 8

 

1,25

 

7

 

wymiary ponad 50 mm w klasie dokładności 6, 7, 8

 

2,5

 

8

 

wymiary ponad 50 mm w klasie dokładności 9, 10, 11

 

5

 

9

 

powierzchnie ślizgowe na sucho lub niedostatecznie smarowane

 

powierzchnie tarcz hamulcowych

 

1,25

 

10

 

powierzchnie ślizgowe smarowane

 

wymiary do 50 mm w klasie dokładności 6, 7, 8

 

0,32

 

11

 

wymiary ponad 50 mm w klasie dokładności 6, 7, 8

 

0,63

 

12

 

wymiary ponad 50 mm w klasie dokładności 9, 10, 11

 

1,25

 

Tablica 4.1./3. Chropowatość powierzchni Ra [μm] w zależności od rodzaju obróbki

Sposób obróbki

 

Ra

 

Sposób obróbki do środka

 

Ra

 

toczenie lub wytaczanie zgrubne

 

8–5

 

szlifowanie płaszczyzn wykańczające

 

1,25–0,32

 

toczenie lub wytaczanie wykańczające

 

5–1,25

 

szlifowanie otworów zgrubne

 

5–2,5

 

toczenie lub wytaczanie gładkościowe

 

1,25–0,32

 

szlifowanie otworów wykańczające

 

1,25–0,32

 

wiercenie i pogłębianie

 

20–2,5

 

szlifowanie wałków zgrubne

 

5–1,25

 
 

Używamy plików cookie, żeby ciągle poprawiać jakość witryny.
Dowiedz się więcej.